Cái đêm bạn gõ tên quán mình mà không thấy
Mười một giờ đêm. Bạn vừa lau xong cái bàn cuối cùng, kéo tấm rèm xuống. Tay còn vương mùi hành phi. Bạn ngồi bệt xuống ghế. Thở dài. Cái hơi thở của người đã đứng bếp từ sáng tới giờ.
Rồi bạn cầm điện thoại lên. Gõ tên món quán mình. Gõ tên cái khu mình đang bán.
Trang nào hiện lên cũng là quán người ta.
Quán mình đâu?
Tôi hiểu cảm giác đó. Nấu ra một nồi phở tử tế, một mẻ nem giòn thật, mà cả thành phố này không ai biết mình tồn tại — nó mệt hơn cả một ngày đứng bếp. Bạn nấu cho mười người thì chín người khen. Nhưng hết mười người đó, ngoài kia im lặng. Khách lạ đi ngang, đói bụng, mở điện thoại tìm chỗ ăn — và họ tìm ra quán người khác.
Không phải vì họ nấu ngon hơn bạn đâu. Chỉ vì họ để khách tìm thấy, còn bạn thì chưa.
Tôi nói thật với bạn, không tô hồng: tôi từng y như vậy. Tôi cũng từng là chủ tiệm.
Nên hôm nay tôi ngồi viết cho riêng bạn — người mở quán ăn Việt ở xứ người, giỏi nghề mà chưa có ai chỉ đường cho khách tìm tới. Làm website cho nhà hàng ở nước ngoài, nghe thì to tát. Để tôi kể bạn nghe nó thật ra là gì.
Mà khoan. Tôi biết bạn từng tính làm web rồi lại thôi. Không phải bạn lười. Bạn sợ. Sợ tốn tiền, sợ bị vẽ giá, sợ nghe mấy lời trên trời. Ba cái sợ đó, cuối bài tôi gỡ cho bạn từng cái một. Giờ chưa vội.
Và tôi nói trước cho yên tâm: tôi làm website thật cho quán Việt bên đó. Có một quán tôi kể bạn nghe ngay dưới đây. Không phải lý thuyết.
Còn bây giờ, bạn cứ đọc đã. Tôi chỉ muốn bạn thấy ba điều một cái website làm được cho quán mình. Chưa bán gì cả.
Lợi ích 1: Để khách lạ tìm thấy quán bạn 24/7 — kể cả lúc bạn đang ngủ
Cái được lớn nhất khi làm website cho nhà hàng ở nước ngoài: một người chưa từng nghe tên quán bạn vẫn tìm ra bạn. Ngay cả lúc bạn tắt đèn đi ngủ.
Bạn còn nhớ cái đêm đó không? Dọn xong lúc mười một giờ. Tay còn vương mùi hành phi. Bạn ngồi bệt xuống ghế, cầm điện thoại, gõ tên món của mình, gõ tên khu mình ở. Trang nào hiện lên cũng là quán người ta. Quán mình đâu? Làm ra món ngon mà không ai biết — cái mệt đó nó thấm hơn cả một ngày đứng bếp.
Để tôi nói bạn nghe vì sao. Gọn thôi, tôi không giảng đâu.
Khách lạ không gõ tên quán bạn. Họ có biết tên đâu mà gõ. Họ gõ cái họ cần: "nhà hàng Việt gần đây", "quán phở gần đây". Nếu trên Google Maps chỉ có mỗi cái tên trơ trọi, khách lướt qua. Trôi mất. Chẳng có gì níu họ dừng lại.
Website là chỗ níu đó.
Bạn gắn link website lên hồ sơ Google Maps, khách bấm vào là ra một trang gọn gàng của riêng quán bạn. Thấy món. Thấy không gian. Bấm đặt bàn (booking) ngay tại đó. Không phải dò đường. Không phải nhắn hỏi giờ mở cửa rồi ngồi chờ bạn rảnh tay mới trả lời. Họ tự đặt. Một người tò mò thành một bàn đã đặt.
Và đây là chỗ tôi thương nó nhất.
Nó chạy 24/7. Không nghỉ trưa, không ốm, không xin về sớm. Ba giờ chiều bạn đang thái hành, nó giới thiệu quán. Mười một giờ đêm bạn ngủ say sau một ngày đứng bếp, nó vẫn ngồi đó, mở đèn, đón một người vừa gõ "quán Việt gần đây" và dẫn họ về bàn của bạn.
Tôi nói thật, không tô hồng: phải gắn link đúng, thông tin đủ, nó mới chạy tốt. Không phải phép màu bật lên là có khách. Nhưng làm đúng thì nó làm được thật.
Cái đêm bạn gõ tên quán mình mà không thấy — giờ đảo lại. Người gõ không còn là bạn nữa. Là khách lạ. Và thứ hiện lên — là quán của bạn.
Lợi ích 2: Tự động nhận đặt bàn, gọn một chỗ, trông chuyên nghiệp — chuyện thật của OISHII NEM ở Siegburg, Đức
Nói khách tìm thấy quán là một chuyện. Nhưng tìm thấy rồi thì sao? Khách bấm vào, rồi làm gì tiếp? Đây mới là chỗ cái website thứ hai làm cho bạn.
Để tôi kể bạn nghe một chuyện thật. Không phải ví dụ tôi bịa ra cho hay.
Cộng đồng người Việt bên Đức đông lắm. Đi đâu cũng gặp người mình. Hai nghề trụ cột: một là tiệm nail, hai là quán ăn. Đâu cũng có quán phở, nhà hàng Á. Đông thế đấy. Mà đông thì sao? Đông thì càng dễ chìm. Quán bạn ngon, nhưng nằm lẫn giữa một rừng quán khác. Khách lướt qua, tưởng tiệm nào cũng như tiệm nào.
Có một nhà hàng ẩm thực Việt tên OISHII NEM. Ở Siegburg, khu Citypassage, phố Holzgasse. Tôi làm website cho họ. Tôi nói "tôi làm" là tôi ngồi trong tài khoản thật, làm thật. Không phải ảnh chụp màn hình ai gửi rồi tôi khoe lại.
Trước đây, họ ghi đơn ra giấy. Bạn hình dung nổi không? Khách gọi, tay thoăn thoắt ghi lên tờ giấy. Lát sau lẫn lộn, đơn nào của bàn nào cũng chẳng rõ.
Giờ thì khác hẳn.
Trang chủ song ngữ Đức - Anh, để khách Đức lẫn khách nói tiếng Anh đều đọc được. Tông xanh lá, đúng màu thương hiệu của quán. Khách bấm nút "đặt bàn / đặt món" là mở thẳng WhatsApp của nhà hàng, nhắn cái là xong. Cùng lúc, đơn được ghi lại gọn gàng phía sau cho chủ quán tự quản lý. Không còn tờ giấy nào thất lạc nữa.
Còn cái này mới là thứ tôi thích nhất. Vì nó chạm đúng nỗi sợ công nghệ của bạn. Chủ quán có một trang quản trị (admin) riêng. Muốn đổi ảnh món mới? Tự đổi. Muốn xem hôm nay được bao nhiêu đơn? Tự xem. Chỉ cần đăng nhập bằng mật khẩu. Không cần biết một dòng code nào hết. Thật đấy.
Bạn thấy bước nhảy chưa? Từ chỗ ghi đơn ra giấy, sang khách tự đặt bàn 24/7, mọi đơn nằm gọn một chỗ, trông chuyên nghiệp hẳn lên.
Chỉ đăng vài tấm ảnh với cái menu lên Google Maps thì tiệm nào cũng giống tiệm nào. Khách nhìn xong quên ngay. Còn một website riêng, nó làm quán bạn khác đi. Nó giữ chân khách. Đó mới là cái níu người ta ở lại với quán bạn, thay vì trôi sang quán bên cạnh.
Lợi ích 3: Làm chủ kênh bán của mình và biết được hôm nay lời hay lỗ
Khách tìm thấy quán. Khách tự đặt bàn. Còn một chuyện nữa, sâu hơn hai chuyện trên — và tôi để dành nó cuối cùng vì nó quan trọng nhất.
Tôi hỏi thật một câu. Cuối ngày, bạn mở cuốn sổ thu chi ra, có chắc mình biết hôm nay lời hay lỗ không?
Tôi từng ngồi đúng chỗ đó. Bần thần.
Cái bạn muốn, sâu trong lòng, đâu phải "một cái web cho sang". Bạn muốn dòng khách đặt bàn đều đặn, ngày nào cũng có. Và muốn biết rõ: hôm nay bao nhiêu khách, tiền vào tiền ra, lời hay lỗ — gọn như cuốn sổ cuối ngày.
Website làm được. Nhưng có chuyện quan trọng hơn tôi muốn nói với bạn.
Cái web là ĐẤT của bạn. Đất riêng.
Còn trang Facebook kia là đất đi thuê. Người ta cho bạn đứng bán trên đất người ta. Hôm nay yên. Mai họ đổi luật, khóa trang, bóp lượt hiển thị — bạn mất trắng, không kịp trở tay. Bao nhiêu khách gom mấy năm, một sáng ngủ dậy thấy trống trơn.
Đó là giao trứng cho ác. Tôi không muốn bạn như vậy.
Trên đất của mình, bạn còn làm được một việc nữa: gắn cái gọi là theo dõi lại (retargeting). Nói cho dễ nghe: ai đã ghé web, đã bấm xem, đã định đặt bàn rồi ngần ngừ bỏ đi — mình biết. Rồi Facebook dần giới thiệu quán bạn cho những người GIỐNG họ, cùng gu ăn uống. Khách mới, tự tìm về.
Và đây là điều tôi tâm đắc nhất. Bạn tự chủ được kênh bán của mình.
Đừng đi thuê người ta chạy quảng cáo rồi phụ thuộc, tháng nào cũng thấp thỏm không biết họ làm gì với tiền của mình. Đất của bạn, khách của bạn, số liệu của bạn. Bạn cầm.
Tôi nói thẳng, không tô hồng: cái này để bạn ĐO ĐƯỢC rồi tự điều chỉnh, chứ không phải phép màu. Đúng khi mình làm đều, làm đúng. Tôi không hứa con số tăng bao nhiêu phần trăm. Ai hứa chắc nịch chuyện đó là đang bán giấc mơ cho bạn đấy.
Bạn thấy có lý không? Nếu có, đừng để nó nằm im trong đầu. Nhắn cho tôi một câu thôi. Kể tôi nghe quán bạn. Một câu nhắn, không mất đồng nào.
Tôi biết bạn đang sợ gì — và vì sao "web 30 phút" không phải nói phét
Khoan đã. Tôi biết ngay lúc này trong đầu bạn có mấy cái níu lại. Nãy giờ đọc thấy hay, nhưng tay vẫn chưa chạm vào điện thoại. Tôi hiểu vì sao.
Nói thật đi. Chuyện làm web cho quán, bạn đã lăn tăn không dưới một lần. Rồi lại thôi.
Không phải bạn lười. Bạn sợ. Tôi hiểu từng nỗi một.
Sợ tốn kém. Nghe hai chữ "làm website" là thấy một xấp tiền bay đi. Số tiền đó để nhập hàng. Để trả cho đứa phụ bếp. Để lo cho con. Ai nỡ đổ vào một thứ trên mạng, sờ còn chẳng sờ được?
Sợ bị "vẽ". Cái này đau hơn. Không rành công nghệ, nên sợ người ta hét giá trên trời. Vẽ ra một mớ tính năng bạn chẳng bao giờ đụng tới. Sửa đúng một chữ trên menu cũng đòi thêm tiền. Bạn sợ mình thành con mồi. Tôi nói thẳng: nỗi sợ này đúng. Ngoài kia có loại người như thế thật.
Sợ công nghệ khó. Nghe tôi nói "web chạy được trong 30 phút", bạn nhíu mày. Chắc nói phét. Chắc làm dối cho xong. Ba mươi phút thì ra được cái gì?
Sợ không có thời gian. Bận tối mặt. Lấy đâu ra lúc mà ngồi học nói chuyện với máy móc.
Giờ tôi gỡ từng cái cho bạn.
Web 30 phút, nhanh không phải vì làm ẩu. Nhanh vì tôi có sẵn nền. Một cái khung, cái móng dựng sẵn từ trước — như căn nhà đã xây xong phần khung sườn. Việc còn lại chỉ là lắp đúng nội dung quán bạn vào, chỉnh cho hợp. Móng chắc sẵn rồi. Nên nhanh mà vẫn vững.
Còn tiền? Tôi không giấu. Một cái web cho quán cỡ khoảng mười bát phở bên đó. Đúng, mười bát phở. Bằng một bữa cuối tuần cả nhà kéo nhau đi ăn. Con số cụ thể thì bạn nhắn tôi hỏi thẳng — tôi không chốt giá cứng ở đây, vì mỗi quán một khác.
Còn học? Bạn không phải học gì hết. Tôi làm cho bạn. Trọn gói. Bạn lo nồi phở, tôi lo cái web.
Tôi nói được những điều này vì tôi từng đứng đúng chỗ bạn đang đứng. Từng là chủ tiệm. Từng đốt tiền oan hồi mới mở. Nên tôi hiểu cảm giác tiếc từng đồng — hiểu thật, không phải nói cho hay. Tôi khác loại chỉ giỏi làm màu, bán cho bạn một giấc mơ. Tôi không bán giấc mơ. Tôi chỉ làm cho bạn một cái web chạy được. Rồi khách tự tìm tới.
Vậy thôi. Bạn còn ngại gì nữa, cứ nhắn tôi. Một câu hỏi, không mất đồng nào.
Nhắn tôi một câu — thử thì mất gì đâu
Bạn đọc tới đây rồi. Nghĩa là trong lòng đã hé ra một cánh cửa nhỏ.
Đừng đóng nó lại.
Tôi biết cảm giác này. Đọc thì thấy hay, gật gù, rồi khép điện thoại. Mai lại ra bếp, tay lại vương mùi hành phi, ba tháng sau quán vẫn nằm im trên bản đồ. Bạn lăn tăn chuyện làm web không dưới một lần rồi lại thôi. Tôi hiểu. Tôi từng y như vậy.
Nên tôi làm cho nó thật dễ.
Bạn không cần soạn tin nhắn dài. Không cần biết mình muốn gì. Chỉ cần copy đúng câu này gửi cho tôi:
"Mợ ơi, quán em ở [thành phố], em muốn làm web."
Vậy thôi. Điền tên thành phố mình đang ở, gửi đi. Tôi nhắn lại, hỏi bạn vài câu về quán, xem quán bạn hợp làm kiểu nào, rồi nói con số cụ thể — cái con số nãy giờ trong bài tôi không chốt, vì mỗi quán một khác. Tôi không hét giá bừa. Tôi không làm thế.
Nhắn để hỏi. Không phải nhắn để mua.
Bạn hỏi xong, thấy hợp thì mình làm. Không hợp thì thôi — mình vẫn là người quen, tôi vẫn quý bạn như thường. Thử thì mất gì đâu. Một câu nhắn, không mất đồng nào. Không ai chèo kéo bạn. Tôi bận, bạn cũng bận, chẳng ai rảnh mà đi năn nỉ nhau.
Việc của bạn là nấu cho ngon. Còn để khách lạ tìm thấy nồi phở đó lúc 11 giờ đêm — cứ để tôi lo.
Nhắn tôi một câu đi.
Vài câu bạn hay hỏi tôi nhất (FAQ)
Làm website cho nhà hàng ở nước ngoài mất bao lâu, hết bao nhiêu tiền? Web chạy được trong khoảng 30 phút. Nhanh vậy vì tôi có sẵn nền — cái khung, cái móng dựng sẵn từ trước, việc còn lại chỉ là lắp đúng nội dung quán bạn vào. Nhanh chứ không ẩu. Về tiền, cỡ khoảng mười bát phở bên đó, bằng một bữa cuối tuần cả nhà đi ăn. Con số cụ thể thì bạn nhắn tôi hỏi thẳng, vì mỗi quán một khác nên tôi không chốt giá cứng ở đây.
Tôi mù công nghệ, không biết code, có tự quản được không? Được. Website đi kèm một trang quản trị riêng, đăng nhập bằng mật khẩu như mở email. Muốn đổi ảnh món, tự đổi. Muốn xem hôm nay bao nhiêu đơn, tự xem. Anh chủ OISHII NEM tự làm được những việc đó, nên phần lớn chủ quán cũng làm được. Không cần biết một dòng code nào.
Khách đặt bàn qua web thì đơn về đâu, tôi có phải cài app gì không? Không cần tải app gì cả. Như OISHII NEM đang làm: khách bấm nút đặt bàn trên web, nó mở thẳng WhatsApp của quán để nhắn, cùng lúc đơn được tự ghi lại phía sau cho bạn quản lý. Khách dùng cái họ đã có sẵn trong máy.
Tôi đã có trang Facebook rồi, làm web nữa để làm gì? Trang Facebook là đất đi thuê — nền tảng đổi luật, khóa trang, bóp hiển thị lúc nào là bạn mất trắng. Website là đất của riêng bạn: khách của bạn, số liệu của bạn, bạn cầm. Đó là chỗ bạn tự chủ được kênh bán, thay vì giao trứng cho ác.
Làm web xong là chắc chắn đông khách phải không? Không ai nói chắc được câu đó, và tôi cũng không hứa. Website là công cụ để khách lạ tìm thấy bạn và tự đặt bàn — làm đúng, làm đều thì nó chạy tốt. Nhưng kết quả tùy quán, tùy cách bạn làm, tùy món, tùy khu. Ai hứa chắc nịch tăng bao nhiêu phần trăm là đang bán giấc mơ cho bạn đấy.
Mợ Dung (Phạm Thế Anh). Tôi trực tiếp làm website và chạy quảng cáo cho các doanh nghiệp Việt kiều, trong đó có nhà hàng OISHII NEM ở Siegburg, Đức — ngồi trong tài khoản thật, làm thật. Tôi cũng từng là chủ tiệm, từng đốt tiền oan hồi mới mở, nên hiểu cảm giác tiếc từng đồng. Ở đây tôi chia sẻ kinh nghiệm cá nhân về chuyện làm website cho nhà hàng ở nước ngoài, không cam kết trước kết quả cho bất kỳ ai — kết quả tùy quán, tùy cách làm, mình cứ nói thật với nhau.